Splitter

اسپلیتر نوری چیست؟ | معرفی کامل Fiber Optic Splitter

اسپلیتر نوری (Optical Fiber Splitter) یکی از مهم‌ترین تجهیزات پسیو فیبر نوری است که وظیفه تقسیم سیگنال نوری از یک ورودی به چند خروجی را بدون نیاز به برق بر عهده دارد.
این تجهیز نقش کلیدی در شبکه‌های FTTH، FTTB، CATV و PON ایفا می‌کند و مستقیماً بر توان نوری، کیفیت سرویس و تعداد مشترکین قابل پشتیبانی تأثیر می‌گذارد.

در واقع، اسپلیتر قلب شبکه‌های دسترسی فیبر نوری است؛ هر انتخاب اشتباه در این بخش، کل طراحی شبکه را زیر سؤال می‌برد.

کاربرد اسپلیتر نوری در شبکه فیبر نوری

اسپلیتر نوری معمولاً در موارد زیر استفاده می‌شود:

  • تقسیم سیگنال فیبر از OLT به چند مشترک

  • توزیع فیبر در شبکه‌های FTTH

  • استفاده در ODF، ODB، FDB و FAT

  • شبکه‌های تلویزیونی مبتنی بر فیبر (CATV)

  • پروژه‌های مخابراتی و اپراتوری

با استفاده از اسپلیتر، یک فیبر می‌تواند به‌صورت هم‌زمان چندین کاربر را پوشش دهد؛ البته به شرط طراحی صحیح بودجه توان نوری.

انواع اسپلیتر نوری فیبر نوری

1. اسپلیتر PLC (PLC Splitter)

PLC Splitter رایج‌ترین و استانداردترین نوع اسپلیتر در شبکه‌های مدرن FTTH است.

ویژگی‌ها:

  • تقسیم یکنواخت توان نوری

  • پایداری بالا در دماهای مختلف

  • افت کنترل‌شده و قابل پیش‌بینی

  • مناسب شبکه‌های PON

این نوع اسپلیتر انتخاب اول اپراتورها و پروژه‌های حرفه‌ای است.

2. اسپلیتر FBT (FBT Splitter)

FBT Splitter نسل قدیمی‌تر اسپلیترهاست و امروزه کمتر استفاده می‌شود.

معایب:

  • عدم یکنواختی در تقسیم توان

  • حساسیت بالا به دما

  • افت بیشتر نسبت به PLC

در پروژه‌های جدید، استفاده از FBT معمولاً توصیه نمی‌شود.

نسبت‌های تقسیم اسپلیتر نوری

اسپلیترهای نوری در نسبت‌های مختلف تولید می‌شوند، از جمله:

  • 1×2

  • 1×4

  • 1×8

  • 1×16

  • 1×32

  • 1×64

هرچه نسبت تقسیم بالاتر باشد:

  • توان خروجی هر پورت کمتر می‌شود

  • دقت طراحی بودجه توان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند

در پروژه‌های FTTH، نسبت‌های 1×8 و 1×16 بیشترین کاربرد را دارند.

پارامترهای فنی مهم اسپلیتر نوری

برای انتخاب اسپلیتر مناسب، باید به مشخصات زیر توجه شود:

  • Insertion Loss (افت درج)

  • Uniformity (یکنواختی توان خروجی)

  • Return Loss (بازتاب نوری)

  • طول موج کاری (1310 / 1490 / 1550 nm)

  • نوع فیبر (Single Mode)

اسپلیتر بی‌کیفیت معمولاً افت واقعی بالاتری نسبت به مقدار اعلام‌شده دارد که در تست OTDR مشخص می‌شود.

محل نصب اسپلیتر نوری

اسپلیترها بسته به طراحی شبکه در محل‌های مختلف نصب می‌شوند:

  • داخل ODF

  • داخل ODB یا FDB

  • داخل FAT

  • به‌صورت ماژول رک‌مونت

محل نصب باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که:

  • دسترسی برای تعمیر آسان باشد

  • شعاع خمش فیبر رعایت شود

  • در برابر رطوبت و گردوغبار محافظت شود

مزایای استفاده از اسپلیتر نوری استاندارد

  • کاهش هزینه کابل‌کشی

  • افزایش تعداد مشترکین با یک فیبر

  • پایداری بالا و بدون نیاز به برق

  • طول عمر بسیار بالا

  • مناسب معماری‌های مدرن PON

اشتباهات رایج در انتخاب اسپلیتر نوری

  • انتخاب نسبت تقسیم بدون محاسبه بودجه توان

  • استفاده از اسپلیتر FBT در پروژه‌های FTTH

  • نصب اسپلیتر در محیط بدون حفاظت

  • استفاده از اسپلیتر بی‌برند و بدون تست

این اشتباهات معمولاً باعث افت شدید، نارضایتی کاربران و هزینه دوباره‌کاری می‌شوند.

جمع‌بندی تخصصی

اسپلیتر نوری یک قطعه کوچک اما تعیین‌کننده در شبکه فیبر نوری است.
کیفیت، نوع و محل نصب اسپلیتر مستقیماً بر عملکرد کل شبکه اثر می‌گذارد.
در طراحی اصولی FTTH، انتخاب اسپلیتر استاندارد یک تصمیم حیاتی است، نه انتخاب جانبی.