Optical Line Treminal(OLT)

OLT چیست؟

معرفی کامل Optical Line Terminal در شبکه‌های GPON / XG-PON / XGS-PON

 

OLT (Optical Line Terminal) تجهیز مرکزی و اکتیو در شبکه‌های دسترسی فیبر نوری مبتنی بر PON است که در مرکز شبکه نصب می‌شود و وظیفه مدیریت ارتباط بین شبکه بالادستی (IP/Core) و مشترکین (ONT/ONU) را بر عهده دارد. OLT پهنای باند را بین کاربران تقسیم می‌کند، سرویس‌ها را روی VLANها ارائه می‌دهد، امنیت و QoS را اعمال می‌کند و وضعیت تجهیزات سمت مشترک را مانیتور می‌نماید.

OLT در شبکه FTTH دقیقاً چه نقشی دارد؟

در معماری PON (Passive Optical Network) مسیر میانی شبکه شامل تجهیزات پسیو (فیبر و اسپلیتر) است و تنها تجهیزات اکتیو در دو سر خط قرار می‌گیرند:

  • OLT در مرکز شبکه

  • ONT/ONU در سمت مشترک

OLT نقطه‌ای است که:

  • سرویس‌ها (اینترنت، VoIP، IPTV، دیتای سازمانی) وارد شبکه دسترسی می‌شوند

  • و سپس روی پورت‌های PON توزیع می‌گردند

به زبان ساده: OLT مرکز کنترل و توزیع سرویس در شبکه PON است.

OLT از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟

OLTها بسته به مدل، می‌توانند مینی‌OLT یا شاسی‌محور باشند، اما معمولاً اجزای کلیدی زیر را دارند:

1) شاسی و Backplane (در مدل‌های شاسی‌محور)

در OLTهای شاسی‌محور، Backplane بستر ارتباطی کارت‌هاست و ظرفیت کلی شاسی را تعیین می‌کند.

2) کارت کنترل / پردازنده (Control / Main Board)

مسئول:

  • سیستم‌عامل و مدیریت تجهیزات

  • پروتکل‌های مدیریتی

  • مانیتورینگ و آلارم‌ها

  • مدیریت کاربران و سرویس‌ها

3) کارت‌های Uplink (پورت‌های بالادستی)

پورت‌هایی برای اتصال OLT به شبکه اصلی:

  • Ethernet (1G / 10G / 25G / 40G و… بسته به مدل)

  • گاهی لینک‌های نوری SFP/SFP+/SFP28

4) کارت‌های PON (پورت‌های دسترسی نوری)

پورت‌های PON محل نصب ماژول‌های نوری (SFP) هستند و ارتباط OLT با اسپلیتر و سپس ONT/ONU را برقرار می‌کنند.

5) ماژول‌های Power (AC/DC)

در پروژه‌های حرفه‌ای، پاورهای Redundant (دوگانه) استفاده می‌شود تا قطع برق یک پاور باعث Down شدن شبکه نشود.

6) فن و تهویه

کنترل دما برای پایداری 24/7 حیاتی است، مخصوصاً در اتاق‌های رک با بار حرارتی بالا.

انواع OLT از نظر شکل و مقیاس

OLT مینی (Compact / Pizza-Box)

مناسب برای:

  • ساختمان‌ها

  • مجتمع‌های کوچک

  • ISPهای محلی با تعداد مشترک محدود

مزایا:

  • کم‌جا

  • هزینه کمتر

  • نصب سریع

محدودیت‌ها:

  • ظرفیت کمتر

  • امکان توسعه محدودتر

OLT شاسی‌محور (Chassis-Based)

مناسب برای:

  • پروژه‌های بزرگ

  • دیتاسنترها

  • اپراتورها و شبکه‌های شهری

مزایا:

  • توسعه‌پذیری بالا

  • افزونگی پاور/کنترلر

  • ظرفیت زیاد Uplink و PON

تکنولوژی‌های رایج روی OLT

OLTها ممکن است از یکی یا چند مورد زیر پشتیبانی کنند:

  • GPON (Gigabit PON)

  • XG-PON (10G Downstream)

  • XGS-PON (10G Symmetric)

  • در برخی مدل‌ها: ترکیبی/همزیستی (Coexistence) روی یک شبکه

انتخاب تکنولوژی وابسته به:

  • تعداد کاربر

  • نوع سرویس (IPTV/VoIP/Internet)

  • نیاز به آپلود بالا

  • نقشه توسعه آینده

ظرفیت OLT و مفهوم Oversubscription

یکی از خطاهای رایج این است که فقط تعداد کاربران روی هر پورت PON را ببینند (مثلاً 1:64) و ظرفیت Uplink را نادیده بگیرند.

اصل مهم طراحی:

ظرفیت Uplink باید با مجموع ترافیک مورد انتظار کاربران، سیاست‌های QoS و سرویس‌های همزمان هماهنگ باشد.

اگر Uplink ضعیف باشد:

  • سرعت واقعی کاربران افت می‌کند

  • IPTV دچار پیکسل‌پیکسل شدن می‌شود

  • تأخیر بالا می‌رود

  • شکایت و Ticket زیاد می‌شود

پورت‌های PON و محدودیت تعداد مشترک

هر پورت PON می‌تواند به تعداد مشخصی ONT/ONU سرویس بدهد (مثلاً 32، 64 یا 128).
اما این عدد به‌تنهایی معیار نیست؛ عامل تعیین‌کننده واقعی:

بودجه نوری (Optical Power Budget)

یعنی مجموع تلفات مسیر:

  • فیبر (به ازای هر کیلومتر)

  • کانکتورها

  • فیوژن‌ها

  • اسپلیترها
    نباید از حد مجاز تکنولوژی/ماژول نوری بیشتر شود.

وظایف اصلی OLT در شبکه (در سطح عملی)

1) مدیریت و ثبت ONT/ONU

  • شناسایی (Discovery)

  • احراز هویت (Authentication)

  • Provisioning و فعال‌سازی سرویس

2) ارائه سرویس‌ها (Service Delivery)

  • اینترنت (Internet Access)

  • IPTV (Multicast/Unicast بسته به طراحی)

  • VoIP

  • سرویس‌های سازمانی و VLANهای اختصاصی

3) VLAN و جداسازی ترافیک

OLT معمولاً:

  • VLAN Tagging/Translation

  • Trunk/Access

  • Q-in-Q (در برخی سناریوها)
    را برای جداسازی سرویس‌ها و کاربران انجام می‌دهد.

4) QoS و کنترل کیفیت سرویس

QoS برای کنترل:

  • پهنای باند هر کاربر

  • اولویت IPTV و VoIP نسبت به دانلود

  • جلوگیری از یک کاربر پرمصرف از خراب کردن کیفیت دیگران

5) امنیت شبکه دسترسی

  • جلوگیری از دسترسی غیرمجاز

  • کنترل MAC و سیاست‌های Port Security (بسته به مدل)

  • محدودسازی Broadcast/Storm Control در برخی سناریوها

6) مانیتورینگ و عیب‌یابی

OLT داده‌هایی مثل:

  • وضعیت لینک

  • توان نوری (Rx/Tx)

  • خطاها و آلارم‌ها

  • وضعیت ONTها
    را گزارش می‌دهد و پایه اصلی Troubleshooting شبکه است.

مدیریت و پیکربندی OLT (اصول راهبردی)

برای کانفیگ صحیح OLT، قبل از هر چیز باید این‌ها مشخص باشند:

  • توپولوژی دقیق اسپلیترها و مسیرها

  • اینکه هر ONT روی کدام پورت PON و کدام شاخه اسپلیتر است

  • سرویس‌ها و VLANها

  • سیاست‌های پهنای باند (Bandwidth Profile)

  • نیاز IPTV (Multicast, IGMP Snooping/Proxy بسته به طراحی)

سپس معمولاً این مراحل طی می‌شود:

  1. تعریف پروفایل‌ها (Line/Service/Traffic Profile)

  2. تعریف VLAN و سرویس‌ها

  3. افزودن/ثبت ONTها

  4. تخصیص سرویس به پورت‌های ONT

  5. تست کیفیت و مانیتورینگ توان نوری و ترافیک

نشانه‌های انتخاب یا طراحی اشتباه OLT

اگر یکی از موارد زیر را در پروژه دیدی، احتمالاً طراحی یا انتخاب OLT درست نبوده:

  • اشباع شدن Uplink در ساعات پیک

  • قطع و وصل‌های مکرر ONTها

  • ضعف کیفیت IPTV و لگ/پیکسل

  • اختلاف شدید سرعت واقعی با سرعت فروخته‌شده

  • حساسیت بالا به تغییرات جزئی توان نوری

پرسش‌های متداول درباره OLT (FAQ)

OLT چیست؟

OLT تجهیز مرکزی شبکه PON است که سرویس‌ها را از شبکه بالادستی گرفته و روی پورت‌های PON بین ONT/ONUها توزیع و مدیریت می‌کند.

تفاوت OLT و ONT چیست؟

OLT در مرکز شبکه است و مدیریت کل شبکه را انجام می‌دهد؛ ONT در محل مشترک نصب می‌شود و سرویس را به کاربر تحویل می‌دهد.

آیا تعداد کاربر روی هر پورت PON ثابت است؟

خیر. عدد 32/64/128 به شرایط طراحی و به‌خصوص بودجه نوری و تلفات مسیر وابسته است.

مهم‌ترین معیار انتخاب OLT چیست؟

ظرفیت Uplink، تعداد و نوع پورت‌های PON، قابلیت QoS/VLAN، امکانات مانیتورینگ و قابلیت توسعه آینده مهم‌ترین معیارها هستند.

آیا OLT می‌تواند IPTV را هم ارائه کند؟

بله، OLT در بسیاری از طراحی‌ها سرویس IPTV را با سیاست‌های مناسب (مثل کنترل ترافیک و جداسازی VLAN) ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی نهایی 

OLT مهم‌ترین تجهیز اکتیو در شبکه‌های FTTH مبتنی بر PON است. این دستگاه علاوه بر توزیع پهنای باند، نقش کلیدی در امنیت، QoS، ارائه سرویس‌ها و مانیتورینگ شبکه دارد و کیفیت نهایی تجربه کاربر تا حد زیادی به انتخاب و طراحی صحیح OLT وابسته است.